De oudste woningwetwoningen van Nijmegen staan aan de Weurtseweg. In 1909 werd door woningvereniging Nijmegen voor 25 cent per vierkante meter een perceel grond daar aangekocht om daarop de eerste 15 woningen van de vereniging te kunnen stichten. Op 10 augustus van dat jaar vond de aanbesteding plaats van de woningen, die aan huur f 2,25 per week moesten opbrengen, terwijl de hoekwoningen f 2,75 per week zouden gaan bedragen. De bouw van dit eerste complex werd in 1913 voltooid met 81 woningen rond de Weurtseweg, waarbij de huren intussen van f 2,25 tot f 3,60 in de week waren opgetrokken.

Het was de start van de sociale woningbouw in wat later het Waterkwartier zou gaan heten. Maar uiteraard bleef het daar niet bij. De woningvereniging maakte al snel plannen om aan de zuidkant van de Weurtseweg een nieuw wijkje te gaan bouwen: de buurt die we tegenwoordig kennen als het Amstelpleintje en omgeving, waarvan deze maand de renovatie is begonnen.

Maar de bouw van het buurtje ging niet zonder slag of stoot. Want toen de huurders van de oneven nummers aan de Weurtseweg (de zuidkant dus) merkten dat er vanwege de uitbreidingsplannen rond het Amstelplein palen werden geslagen die hun tuinen voor twee derde deel dreigden in te korten, tekenden vijftien huurders op 23 februari 1921 beleefd bezwaar aan bij het bestuur van de woningvereniging. Belangrijkste argument: de huizen aan de Weurtseweg hebben maar een klein zoldertje, en de bewoners zijn dus voor het drogen van hun wasgoed afhankelijk van hun tuin met waslijnen. En passant gaven ze ook nog een opsomming van de gebreken (toen al) aan hun woningen, en maakten ze een vergelijking tussen hun huur en die van de pas gebouwde huizen aan de Willemsweg. Hun brief is bewaard gebleven en luidt als volgt:

Edelachtbare Heeren!
Geven met verschuldigden eerbied te kennen, ondergetekenden, allen bewoners der percelen No. 221 tot 249 aan den Weurtschenweg alhier, toebehorende aan de Woningvereniging “Nijmegen”: dat de meeste huren van bedoelde woningen in een betrekkelijk kort tijdsverloop zijn gebracht van f 2,25 op f 2,80 en daarna op f 3,60 per week; dat die stijging der huur waarschijnlijk zijn oorzaak vond in het feit, dat in den laatste tijd enige werkzaamheden aan die woningen zijn verricht, bestaande in verfwerk etc.;
dat echter bedoelde woningen, ons inziens, niet in waarde gelijk staan met de nieuwe woningen van genoemde bouwvereniging, gelegen in den omtrek der Willemsweg;
dat aan het Bestuur van opgemelde woningvereniging toch ook bekend is, dat de woningen van adressanten, in een goedkoop tijdperk zijn gebouwd en waarschijnlijk niet van 1ste klas materiaal zijn vervaardigd, althans dat de deuren etc. van een dusdanige kwaliteit hout zijn, dat deze buitengewoon zijn gekrompen en grote naden en spleten zijn ontstaan, waardoor het in al die woningen des winters ondragelijk tochtig en koud is en dat ook de voorkamer van die woningen, niet onder een frisch gezond vertrek kan worden gerekend;
dat echter tot gemoetkoming hierin, de bewoners van genoemde percelen, veel gemak en ontspanning vonden in de achter bedoelde woningen gelegen tuintjes, alwaar, bij het ontbreken van een flinke zolder, tevens de wasch werd gedroogd;
dat echter bij deze herhaalde huurverhogingen, en ongeriefelijkheden zij in dien tuin hun troost en ontspanning vonden, hetgeen bevordert het genoeglijke in huiselijke kring en slechte gewoonten als café-bezoek, etc. tegengaan, hetgeen door U zal worden gewaardeerd en ons inziens mede op den weg ligt der Volkshuisvesting;
dat zij echter tot hun diep leedwezen hebben gezien dat in de tuinen van genoemde percelen, palen zijn geslagen, die, zoals gezegd en vermoed wordt, aanduiden dat 2/3 gedeelte van dien tuin wordt ontnomen;
dat zij er op hadden gerekend hun tuintjes te kunnen behouden of althans zeer weinig daarvan te moeten missen;
dat zij het echter ten zeerste betreuren en daarbij hun diep leedwezen uitspreken, wanneer hun bijna, zoals nu vermoedelijk het plan bestaat, den gehelen tuin wordt ontnomen, hetgeen, zoo zij hopen, toch niet de bedoeling van Uw geacht Bestuur zal zijn;
redenen waarom adressanten dan ook beleefd verzoeken met hun naar voren gebrachte grieven ter degen rekening te willen houden en hierin enige wijziging te willen brengen, zodat niet meer dan hoogst noodzakelijk mocht blijken, hun van de tuintjes wordt ontnomen”.

Eén blik op de Amstelstraat en omgeving zal leren dat het protest niet heeft geholpen. Wat de bewoners van de Weurtseweg met de was gedaan hebben is niet bekend. Ze zullen wel geïmproviseerd hebben, want daar is het waterkwartier altijd al heel goed in geweest. hf.jg

Gegevens voor bovenstaand verhaal werden door wijkhistoricus Henny Fransen opgediept uit het voormalig archief van woningcorporatie Portaal, de opvolger van Woningvereniging (-stichting) Nijmegen.